Derleme Makalesi

0-6 yaş çocuğu olan ebeveynlere ilk yardım eğitimi verilmesinin önemi: Literatür taraması

Semra Söngüt1, Naime Altay2
  1. 1 Hitit Üniversitesi ROR
  2. 2 Gazi Üniversitesi ROR

Öz

Amaç: Bu çalışma ile 0-6 yaş çocuğu olan ebeveynlerin ilk yardım bilgi ve uygulama düzeylerinin belirlenmesi ve ebeveynlere ilk yardım eğitimi verilmesini kapsayan araştırmaların incelenmesi amaçlanmaktadır.

Yöntem: Literatür taraması “Çocuk yaralanmaları”, “İlk yardım”, “0-6 yaş çocuk” ve “Ebeveyn eğitimi” anahtar kelimeleri kullanılarak; Google Akademik, Medline, Pubmed ve Science Direct veri tabanları taranmıştır. Araştırmaya dahil edilme kriterleri; 1) 2013–2023 yılları arasında yayımlanmış olması, 2) Gözlemsel (tanımlayıcı, kesitsel vb.) veya deneysel (yarı deneysel, randomize kontrollü vb.) araştırma tasarımına sahip olması, 3) Katılımcı grubunun 0–6 yaş çocuğu olan ebeveynler veya bakım vericileri kapsaması, 4) Sonuç değişkeni olarak ebeveynlerin ilk yardım bilgi, tutum ve/veya uygulama düzeylerini değerlendirmesi ve 5) Uluslararası literatürde standardizasyonun sağlanması ve farklı toplumların verilerinin ortak bir terminoloji ile sentezlenebilmesi amacıyla İngilizce tam metne ulaşılmasıdır.

Bulgular: Tarama sonucunda toplam 37 çalışmaya erişim sağlanmış ve araştırma kriterlerine uyan 12 çalışma incelenmiştir. Çalışmaların dokuzunda ebeveynlerin ilk yardım bilgi düzeyleri, dördünde ilk yardım uygulamaları, üçünde ilk yardıma yönelik tutumları ve birinde ilk yardım özyeterliliği değerlendirilmiştir. Yalnızca iki araştırmanın müdahale öncesi ve sonrası ebeveynlerin bilgi, uygulama ve tutumlarını değerlendirdiği görülmüştür. Bu araştırmaların birinde WeChat programının etkisi incelenmiş, bir çalışmada ise pediatrik yanıklara yönelik poster ile verilen eğitimin ilk yardım bilgi düzeyine etkisi değerlendirilmiştir.

Sonuç: Bu araştırmada incelenen çalışmaların çoğunluğunda ebeveynlerin ilk yardım konusunda bilgi ve uygulama düzeylerinin yeterli olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, ebeveynlere ilk yardım eğitimi verilmesine yönelik tasarlanan müdahale çalışmalarının oldukça sınırlı olduğu görülmüştür. Ebeveynlere farklı öğretim yöntem ve teknikleri kullanılarak ilk yardım eğitimleri verilmesi, ebeveynlerin bilgi ve uygulama düzeylerinin artmasına ve literatüre önemli bir katkı sağlayabilir.

Referanslar

  1. Al‑Bshri, S.A., & Jahan, S. (2021). Prevalence of home related injuries among children under 5 years old and practice of mothers toward first aid in Buraidah. Qassim. Journal of Family Medicine and Primary Care, 10, 1234-40. https://doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_2265_20
  2. Al-Johani, A.A.S., Sabor, S., & Aldubai, S.A.R. (2018). Knowledge and practice of first aid among parents attending primary health care centers in Madinah City, Saudi Arabia, a cross sectional study. Journal of Family Medicine and Primary Care, 7, 380-8. https://doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_64_18
  3. Al Rumhi, A., Al Awisi, H., Al Buwaiqi, M., & Al Rabaani, S. (2020). Home accidents among children: A retrospective study at a tertiary care center in Oman. Oman Medical Journal, 35(1), e85. https://doi.org/10.5001/omj.2020.03
  4. Aydoğdu, Z.A., Ateş, E., & Set, T. (2019). Assessment of mothers’ measures against home accidents for 0–6-year-old children. Turkish Archives of Pediatrics, 54(3), 149–56. https://doi.org/10.14744/TurkPediatriArs.2019.64614
  5. Baldwin, G., Sleet, D.A., Gilchrist, J., & Degutis, L.C. (2012). Fulfilling a promise: The national action plan for child injury prevention. Injury Prevention, 18, 207. https://doi.org/10.1136/injuryprev-2012-040402
  6. Bánfai, B., Deutsch, K., Pék, E., Radnai, B., & Betlehem, J. (2015). Accident prevention and first aid knowledge among preschool children's parents. Kontakt, 17(1), e42-e47. https://doi.org/10.1016/j.kontakt.2015.01.001
  7. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (2020). Injury and Violence Prevention. https://wisqars.cdc.gov/nonfatal-leading
  8. Cetinkaya, F., & Odabasi, G. (2021). The effect of the training on parents' knowledge level regarding first aid in pediatric burns. International Journal of Caring Sciences, 14(3), 1732-39.
  9. https://www.internationaljournalofcaringsciences.org/docs/21_cetinkaya_original_14_3.pdf
  10. da Cruz, K.B., Godas, A.GL., Galvão, R.G., David, T.C., Luches, B.M., & Martins, T.C.R. (2022). Aptitude, knowledge and attitude of early childhood education professionals about first aid. Revista de Enfermagem da UFSM, 12(e7), 1-20. https://doi.org/10.5902/2179769266542
  11. Dirimeşe, E., Taşdemir, N., Çelik, S., Gümüş, M., & Akalın, T.C. (2020). Examining first-aid knowledge level of mothers living in rural areas and factors that affect this. Gazi Medical Journal, 31, 153-58.
  12. El Awady Bassam, S. (2022). Evaluate maternal knowledge and attitude regarding first aid among their children in Buraidah City, Saudi Arabia Kingdom (KSA). Medical Archives, 76(3), 164-169. https://doi.org/10.5455/medarh.2022.76.164-169
  13. Elmas, E.G., Durna, Z., & Akın, S. (2020). Çocuğu olan annelerin ev kazalarına yönelik güvenlik önlemleri ve ilk yardım uygulamaları konusundaki bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi. Journal of Academic Research in Nursing, 6(2), 267-79. https://doi.org/10.5222/jaren.2020.38258
  14. Ener, D., & Ozbey, M.Y. (2022). Frequency of home accidents of children between 0-6 years and levels of diagnosis of mothers’ safety measures. Medical Records, 4(3), 266-73. https://doi.org/10.37990/medr.1070345
  15. Feng, Y., Ma, X., Zhang, Q., Jiang, R., Lu, J., Chen, K., … & Li, X. (2022). Efectiveness of WeChat-group-based parental health education in preventing unintentional injuries among children aged 0–3: Randomized controlled trial in Shanghai. BMC Public Health, 22, 2086. https://doi.org/10.1186/s12889-022-14462-5
  16. Gyedu, A., Stewart, B., Otupiri, E., Donkor, P., & Mock, C. (2021). First aid practices for injured children in rural Ghana: A cluster-random population-based survey. Prehospital and Disaster Medicine, 36(1), 79 – 85.
  17. https://doi.org/10.1017/S1049023X20001430
  18. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (2017). Çocuk ve Ergen Sağlığı Dairesi Başkanlığı.
  19. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/cocuk_ergen_db/dokumanlar/Egitim_dokumanlari/Cocuk_Guvenliginin_Saglanmasi_Programi_Aile_Hekimi_1._Ders.pdf.
  20. He, C., Wu, S., Zhao, Y., Li, Z., Zhang, Y., Le, J., …& Sun, X. (2017). Social media-promoted weight loss among an occupational population: Cohort study using a WeChat mobile phone app-based campaign. Journal of Medical Internet Research, 19(10), e357. https://doi.org/10.2196/jmir.7861
  21. Korgali, E.Ü. (2019). Determining the risk factors of home accidents in 0-6 year-old age group and the awareness levels of their mothers about home accidents in Sivas. Cumhuriyet Medical Journal, 41(2), 306-17. https://doi.org/10.7197/223.vi.559511
  22. Li, F., Zhang, J.S., Sheng, X.Y., Wang, J.L., Shen, X.M., Xia, W.P., … & Jiang, F. (2020). Effects of three different first-aid training methods on knowledge retention of caregivers and teachers: A randomized and longitudinal cohort study in China. Public Health, 178, 97-104. https://doi.org/10.1016/j.puhe.2019.08.021
  23. Míguez-Navarro, C., Ponce-Salas, B., Guerrero-Márquez, G., Lorente-Romero, J., Caballero-Grolimund, E., Rivas-García, A.,… & Almagro-Colorado, M.A. (2018). The knowledge of and attitudes toward first aid and cardiopulmonary resuscitation among parents. Journal of Pediatric Nursing, 42, E91-E96. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2018.03.010
  24. Nocera, M., Gjelsvik, A., Wing, R., & Amanullah, S. (2016). The association of parental coping and childhood injury. Maternal and Child Health Journal, 20 (11), 2357–66. https://doi.org/10.1007/s10995-016-2059-0
  25. Nour, M., Alharbi, W., Alawneh, S., Al Ansari, A., Al–Luqmani, A.D., Alharbi, A.F. ... & Al–Malki, A.H. (2018). Knowledge, attitude and practices of mothers towards home accident among children, Makkah, KSA. European Journal of Phamaceuticalans Medical Research, 5 (2), 139-147.
  26. Özdemir, U., Reşitoğlu, S., Tolunay, O., Çelik, T., Celiloğlu, C., Karakılçık, A., … & Çelik, Ü. (2016). Çocuk acile başvuran ev kazalarının değerlendirilmesi. Journal of Pediatric Emergency and Intensive Care Medicine, 3, 146-50. https://www.caybdergi.com/pdf/e399ea47-50d3-4ee4-9976-1a9dc17bbe01/articles/cayd.48615/146-150.pdf
  27. Santagati, G., Vezzosi, L., & Angelillo, I.F. (2016). Unintentional injuries in children up to six years of age and related parental knowledge, attitudes, and behaviors in Italy. The Journal of Pediatrics, 177, 267-272.e2.
  28. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2016.06.083
  29. Şekerci, E., & İnal, S. Hastanede yatan 0-6 yaş grubu çocukların annelerinin ev kazaları konusundaki bilgi ve uygulamalarının incelenmesi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 3 (3), 160-172. https://archhealthscires.org/public/pdfs/12/160-172.pdf
  30. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2021). İstatistiklerle Çocuk, 2021. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Cocuk-2021-45633
  31. Wei, Y.L., Chen, L.L., Li, T.C., Ma, W.F., Penge, N.H., & Huang, L.C. (2013). Self-efficacy of first aid for home accidents among parents with 0- to 4-year-old children at a metropolitan community health center in Taiwan. Accident Analysis and Prevention, 52, 182–187. http://dx.doi.org/10.1016/j.aap.2012.12.002
  32. World Health Organization; UNICEF (2008). World Report on Child Injury Prevention.
  33. https://www.who.int/publications/i/item/9789241563574 .
  34. Zedain, N.S., Madian, A.A.Z., & Radwan, R.I.M. (2022). Mothers' Knowledge and practices regarding first aids management of domestic accidents among under-five children in El-Beheira Governorate. Egyptian Journal of Health Care, 13(4), 1697- 1710. https://doi.org/10.21608/ejhc.2022.282803
  35. Zhang, X., Wen, D., Liang, J., & Lei, J. (2017). How the public uses social media WeChat to obtain health information in China: A survey study. BMC Medical Informatics and Decision Making, 17 (Suppl 2), 66. https://doi.org/10.1186/s12911-017-0470-0
  36. Zideman, D.A., Singletary, E.M., Borra, V., Cassan, P., Cimpoesu, C.D., De Buck, E., … & Poole, K. (2021). European Resuscitation Council guidelines 2021: First aid. Resuscitation, 161, 270-90.
  37. https://doi.org/10.1016/j.resuscitation.2021.02.013