Araştırma Makalesi

Üniversite öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı ile sağlıklı yaşam becerilerinin değerlendirilmesi

Adnan Tokay1, Melek Kılıç2, Hüsra Tırnava3, Ulviye Günay4
  1. 1 Akçadağ Şehit Gökhan Aslan Devlet Hastanesi
  2. 2 Muş Alparslan Üniversitesi ROR
  3. 3 Sultan 2. Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi
  4. 4 İnönü Üniversitesi ROR

Öz

Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı ile sağlıklı yaşam becerilerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.

Yöntem: Araştırma Eylül 2022- Haziran 2023 tarihleri arasında ülkemizin iki üniversitesinin sağlık dışı alanlarda öğrenim gören 304 lisans öğrencisi ile yapılmıştır. Veriler, Tanıtıcı Bilgi Formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Sağlıklı Yaşam Becerileri Ölçeği ile yüz yüze ve online toplanmıştır.

Bulgular: Üniversite öğrencilerinin SYBÖ puan ortalaması ve SOY ölçeği puan ortalaması arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (r=.308, p<.001). Öğrencilerin ekonomik durumları iyileştikçe “Sağlıklı beslenme” puan ortalamalarının arttığı belirlendi. Üniversite öğrencilerinin sağlıklı yaşam becerileri ve sağlık okuryazarlığı iyi düzeyde bulunmuştur. Üniversite öğrencilerinin SYBÖ ve SOY ölçeği puan ortalamaları arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişki olduğu belirlenmiştir (r=.308, p<0.001). Öğrencilerin SYBÖ alt boyutları puan ortalamaları ile SOY ölçeği alt boyutları puan ortalamalarının tümünde pozitif yönde ilişki olduğu belirlenmiştir.

Sonuç: Üniversite öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı arttıkça sağlıklı yaşam becerilerinin arttığı görülmüştür.

Referanslar

  1. Akgül, E., Tanrıkulu, F., & Dikmen, Y. (2023). Sağlık bilimleri alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin sağlık okuryazarlık düzeyleri ile COVID-19 farkındalıkları. Etkili Hemşirelik Dergisi, 16(4), 536–548. https://doi.org/10.46483/jnef.1375562
  2. Akgün, Ş., Tok, H. H., & Oztaş, D. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve sağlık okuryazarlık düzeyleri. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(2), 247–256. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.930482
  3. Australian Commission on Safety and Quality in Health Care. (2013). Consumers, the health system and health literacy: Taking action to improve safety and quality. Sydney.
  4. Başkan, S. A., Kasımoğlu, N., & Güneş, D. (2023). Hemşirelik öğrencilerinde nomofobi ve sağlıklı yaşam becerileri: Tanımlayıcı araştırma. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi, 15(3), 642–650. https://doi.org/10.5336/nurses.2023-95310
  5. Berkman, N. D., Sheridan, S. L., Donahue, K. E., Halpern, D. J., & Crotty, K. (2011). Health literacy interventions and outcomes: An updated systematic review. Evidence Report/Technology Assessment, 199, 1–941.
  6. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4781058/
  7. Bozkurt, T. M., Olcay, H., & Atlı, M. (2022). Sağlıklı yaşam becerileri ile fiziksel özellikler arasındaki ilişki. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 5(3), 752–768. https://doi.org/10.38021/asbid.1147915
  8. Buran, G., & Kaçan, C. Y. (2023). Hemşirelik öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı ile geleneksel ve tamamlayıcı tıp tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(1), 118–125. https://doi.org/10.53424/balikesirsbd.1039929
  9. Çelik, G. O., Malak, A. T., Bektaş, M., Yılmaz, D., Yümer, A. S., Öztürk, Z., & Demir, E. (2009). Sağlık yüksekokulu öğrencilerinin sağlığı geliştirme davranışlarını etkileyen etmenlerin incelenmesi. Anatolian Journal of Clinical Investigation, 3(3), 164–169.
  10. Değerli, F., Karabulut, N., & Aslan, H. (2018). Sağlık okuryazarlığı ile yaşam kalitesi ve sağlıklı yaşam davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Turkish Journal of Public Health, 16(2), 135–142. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.905512
  11. Ergün, S., Sürücüler, H. K., & Işık, R. (2019). Ergenlerde e-sağlık okuryazarlığı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları: Balıkesir örneği. Journal of Academic Research in Nursing, 5(3), 194–203. https://doi.org/10.5222/jaren.2019.65002
  12. Genç, A., & Karaman, F. (2019). Üniversite öğrencilerinde sağlıklı yaşam becerileri ölçeği’nin geliştirilmesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7, 656–669. https://doi.org/10.38079/igusabder.496557
  13. Kaçkin, Ö., Kılıç, M., & Ersin, F. (2023). Hemşirelik öğrencilerinin özyeterlilik algıları, sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve etkileyen faktörler. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 20(2), 256–264. https://doi.org/10.35440/hutfd.1269468
  14. Peltzer, K., & Pengpid, S. (2013). Subjective happiness and health behavior among a sample of university students in India. Social Behavior and Personality, 41(6), 869–880. https://doi.org/10.2224/sbp.2013.41.6.1045
  15. Sadeghi, S., Brooks, D., Stagg-Peterson, S., & Goldstein, R. (2013). Growing awareness of the importance of health literacy in individuals with COPD. Respiratory Care, 58(1), 72–78. https://doi.org/10.3109/15412555.2012.727919
  16. Tatar, M. (2020). Tıp fakültesi öğrencilerinde sağlık okuryazarlığının sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile ilişkisi ve sağlık okuryazarlığını etkileyen faktörlerin incelenmesi. Uzmanlık tezi. Kırıkkale Üniversitesi. Kırıkkale.
  17. Temel, A. B., & Aras, Z. (2017). Evaluation of validity and reliability of the Turkish version of the health literacy scale. Florence Nightingale Journal of Nursing, 25(2), 85–94. https://dergipark.org.tr/en/pub/fnjn/article/333466
  18. Tuğut, N., Yılmaz, A., & Çelik, B. Y. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişki. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(2), 120–128. https://doi.org/10.51754/cusbed.911936
  19. Özkan, Ş., & Aca, Z. (2020). Akılcı ilaç kullanımında sağlıklı yaşam becerilerinin etkisi. Sosyal Güvenlik Dergisi, 10(2), 273–288. https://doi.org/10.32331/sgd.840669
  20. Özkarslı, F. (2023). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin spora yönelik tutum ve sağlıklı yaşam becerilerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Hitit Üniversitesi. Çorum.
  21. UNESCO. (2009). Global report on adult learning and education. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
  22. Zaybak, A., & Fadıloğlu, Ç. (2004). Üniversite öğrencilerinin sağlığı geliştirme davranışı ve bu davranışı etkileyen etmenlerin belirlenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 20(1), 71–95.
  23. https://dergipark.org.tr/tr/pub/egehemsire/article/635912