Araştırma Makalesi

Adölesanlarda öfkenin davranışsal, psikolojik ifadesi ve öfke yönetimi

Özden Erdem1, Saime Erol2, Betül Karaca3, Neriman Ergüven4
  1. 1 Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi ROR
  2. 2 Marmara Üniversitesi ROR
  3. 3 Hitit üniversitesi Erol Olçok Eğitim Araştırma Hastanesi
  4. 4 İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi ROR

Öz

Amaç: Bu çalışma, adölesanlarda öfkenin davranışsal, psikolojik ifadesi ve öfkenin yönetim şeklini belirlemek amacı ile yapıldı.

Yöntem: Kesitsel türde yapılan araştırma İstanbul ilinde yer alan beş lisede yürütüldü. Araştırmanın evrenini lisede okuyan 3471 lise öğrencisi, örneklemini 910 öğrenci oluşturdu. Araştırma %99 güven aralığında %3,67 hata ile tamamlandı. Araştırmaya katılan bireylerden ve yasal temsilcilerinden yazılı bilgilendirilmiş onam alındı. Veriler araştırmacılar tarafından yüz yüze görüşme yöntemi ile toplandı. Verilerin toplanmasında Sosyodemografik Özellikleri Tanılama Formu, Öfkenin Davranışsal İfade Şekilleri Anketi, Öfkenin Psikolojik İfade Şekilleri Anketi, Öfkenin Yönetim Şekilleri Anketi kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler ve ki-kare analizi kullanıldı.

Bulgular: Adölesanların %46,3’ünün ayda en az birkez öfke yaşadıklarını, %21’inin öfkelendiğine karşı düşmanlık hissettikleri ve %25,5’inin en çok alay edilmesine karşı öfkelendikleri bulundu. Adölesanların öfkelerini davranışsal olarak %66,3’ünün ortamdan uzaklaşma, %60,8’inin kızgın olduğunu söyleme, %53,7’sinin ilgisini başka aktiviteye yönlendirme şeklinde ifade ettikleri belirlendi. Psikolojik olarak nasıl hissettikleri incelendiğinde; %67,7’sinin özür bekledikleri, %62,2’sinin incinmiş ve %54,8’inin berbat hissettikleri bulundu. Öfke yönetiminde adölesanların %68’inin kendi kendini sakinleştirdikleri, %66,2’sinin karşısındaki kişiyi sorunlu görerek kendilerini rahatlattıkları ve %62,1’inin kendine güvenerek problemi akıl yolu ile çözdükleri bulundu. Öfke yönetiminde erkeklerin kendini sakinleştirme, kadınların ise daha çok derin nefes alma yöntemlerini kullandıkları, öfkelendiklerine ve çevredeki nesnelere karşı fiziksel güç uygulayanların ve argo kelimeler kullananların erkekler, ağlayan ve ortamdan uzaklaşanların ise kadınlar olduğu bulundu (p<.05).

Sonuç: Adölesanlarda öfkenin yaygın olarak görüldüğü, saldırganlık ve şiddet gibi olumsuz sonuçlara yol açtığı, özellikle erkeklerin etkili yöntemleri kullanmadıkları ve öfkelerini kontrol edemedikleri, kendi kendilerini iyileştirmeye çalıştıkları ancak zarar verici davranışlar içerisinde oldukları belirlendi.

Referanslar

  1. Akbaş, E., & Yiğitoğlu, G. (2022). Anger and adolescence. Ordu University Journal of Nursing Studies, 5(1), 139–147. https://doi.org/10.38108/ouhcd.972919
  2. Albayrak, B., & Kutlu, Y. (2009). Ergenlerde öfke ifade tarzı ve ilişkili faktörler. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 2(3), 1–13.
  3. Anjanappa, S., Govindan, R., & Munivenkatappa, M. (2020). Anger management in adolescents: A systematic review. Indian Journal of Psychiatric Nursing, 17(1), 51–56. https://doi.org/10.4103/IOPN.IOPN_37_19
  4. Bakan Kıraç, İ., & Sahmurova (Şahmur), A. (2022). 12–14 yaş arasındaki ergenlerde internet bağımlılığı ile sürekli öfke-öfke tarzı ifade ve psikolojik dayanıklılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of Social Research and Behavioral Sciences, 8(16), 306–320. https://doi.org/10.52096/jsrbs.8.16.20
  5. Baktygali, A., Akhtaeva, N. S., & Sadykova, N. M. (2019). Gender differences in the manifestation of aggressive behavior in adolescents. The Journal of Psychology and Sociology, 68(1), 12–20. https://doi.org/10.26577/jpss.2019.v68.i1.02
  6. Erdem, Ö. (2025). Health promotion and prevention: School age children. In E. Kılınç İşleyen (Ed.), Health promotion and prevention: School-age children (pp. 69–81). Nova Science. https://novapublishers.com/shop/health-promotion-and-prevention-school-age-children/
  7. Gönültaş, O., & Atıcı, M. (2014). Ortaokul son sınıf öğrencilerinin öfke düzeyleri ve saldırganlık düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(1), 370–386.
  8. Haskan Avcı, Ö., & Yıldırım, İ. (2014). Ergenlerde şiddet eğilimi, yalnızlık ve sosyal destek. Hacettepe Eğitim Dergisi, 29(1), 157–174.
  9. Hoogsteder, L. M., Kuijpers, N., Stams, G. J. J. M., van Horn, J. E., Hendriks, J., & Wissink, I. B. (2014). Study on the effectiveness of responsive aggression regulation therapy (Re-ART). International Journal of Forensic Mental Health, 13(1), 25–35. https://doi.org/10.1080/14999013.2014.893711
  10. Hoogsteder, L. M., Schippers, E. E., Sweers, N., & Stams, G. J. J. M. (2021). A quasi-experimental pilot study to the effects of Responsive Aggression Regulation Therapy (Re-ART) outpatient for young adults. Journal of Forensic Sciences, 66(3), 1015–1025. https://doi.org/10.1111/1556-4029.14648
  11. Kalkavan, A., Karaca, B., & Işık, U. (2022). Amatör ve profesyonel futbolcuların öfke düzeylerinin incelenmesi. Sportive, 5(2), 55–68. https://doi.org/10.53025/sportive.1185677
  12. Karababa, A., & Dilmaç, B. (2015). Ergenlerde insani değerlerin sürekli öfke ve öfke ifade biçimlerini yordamadaki rolü. Elementary Education Online, 14(3), 959–970. https://doi.org/10.17051/io.2015.85927
  13. Kim, Y. R., Choi, H. G., & Yeom, H. A. (2019). Relationships between exercise behavior and anger control of hospital nurses. Asian Nursing Research, 13(1), 54–59. https://doi.org/10.1016/j.anr.2019.01.009
  14. Marcus, D., & Mattiko, M. (2009). An anger management program for children with attention deficit, hyperactivity disorder. Therapeutic Recreation Journal, 41(1), 15–28.
  15. Nasir, R., & Ghani, N. A. (2014). Behavioral and emotional effects of anger expression and anger management among adolescents. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 140, 565–569. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.04.471
  16. Özdemir, M. B. (2015). The impact of activity based group along with psychological consultation and intervention programme to reduce anger and aggression in children. Education and Society in the 21st Century: Journal of Educational Sciences and Social Research, 4(10), 221–238.
  17. Özmen, D., Özmen, E., Çetinkaya, A., & Akil, İ. (2016). Trait anger and anger expression styles in adolescents. Anatolian Journal of Psychiatry, 17(1), 65–73. https://doi.org/10.5455/apd.176085
  18. Regier, D. A., Kuhl, E. A., & Kupfer, D. J. (2013). The DSM-5: Classification and criteria changes. World Psychiatry, 12(2), 92–98. https://doi.org/10.1002/wps.20050
  19. Rothman, A. J. (2000). Toward a theory-based analysis of behavioral maintenance. Health Psychology, 19(1, Suppl.), 64–69. https://doi.org/10.1037//0278-6133.19.suppl1.64
  20. Sell, A. N. (2011). The recalibrational theory and violent anger. Aggression and Violent Behavior, 16(5), 381–389. https://doi.org/10.1016/j.avb.2011.04.013
  21. Serin, N. B. (2019). The impact of anger management training on anger, aggression and problem-solving skills of primary school students. International Online Journal of Education and Teaching, 6(3), 525–543.
  22. Sezer, F. (2011). Öfke ve psikolojik belirtiler üzerine müziğin etkisi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8(1), 1–15.
  23. Spielberger, C. D. (1994). Charles D. Spielberger. American Psychologist, 49(4), 345–346. https://doi.org/10.1037/h0090758
  24. Steiner, H., & Karnik, N. S. (2003). Aggression and antisocial behavior in children and adolescents: Research and treatment. Psychiatric Services, 54(1), 119–120. https://doi.org/10.1176/appi.ps.54.1.119
  25. Suman. (2016). Anger expression: A study on gender differences. International Journal of Indian Psychology, 3(4), 45–53. https://doi.org/10.25215/0304.140
  26. Temel, A. B., Bahar, Z., Ergün, A., Kadıoğlu, H., Erol, S., Öncel, S., Akcan, A., Meydanlıoğlu, A., Gür, K., Haney, M. Ö., Yurt, S., Bulduk, S., & Şişman, F. N. (2016). Improving the health of school children (S. Gözüm, Ed.; 1st ed.). Vize.
  27. Uzun, S., & Kelleci, M. (2018). Substance abuse in high school students: Their self-efficacy to avoid substance abuse and related factors. Dusunen Adam - The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences, 31(4), 356–363. https://doi.org/10.5350/DAJPN2018310404
  28. Yıldız, E., & Erci, B. (2011). The investigation of relation between parental behavior and adolescence aggressiveness behavior. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1(3), 6–11.