Araştırma Makalesi

Pandemi döneminde okula geri dönen ergenlerin okulla özdeşleşme ve sosyal kaygı durumlarının belirlenmesi

Sibel Küçükoğlu1, Beytullah Kılınçat2
  1. 1 Selçuk Üniversitesi ROR
  2. 2 Konya Sağlık İl Müdürlüğü

Öz

Amaç: Pandemi döneminde eğitim-öğretim faaliyetlerinin online olarak yapılması kararı alınmış ve bu durum bazı olumsuzlukları da beraberinde getirmiştir. Bu araştırmada, ergenlerin örgün eğitime dönüşü sonrasında okulla özdeşleşme ve sosyal kaygı durumunun belirlenmesi hedeflenmiştir.

Yöntem: Araştırma Mayıs-Haziran 2022 tarihleri arasında tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde tasarlanmıştır. Çalışmaya 6. ve 7. sınıfta öğrenim gören 253 öğrenci katılmıştır. Verilerin toplanmasında “Öğrenci Bilgi Formu”, “Okulla Özdeşleşme Ölçeği” ve “Sosyal Kaygı Ölçeği” kullanılmıştır. Veriler sınıf ortamında yüzyüze toplanmıştır. Verilerin analizi için IBM SPSS 22 programında tanımlayıcı istatistikler ve multiple regresyon analizi kullanılmıştır. Çalışmanın her aşamasında etik ilkelere sadık kalınmıştır.

Bulgular: Araştırma sonucunda, öğrencilerin %62.8’i yüz yüze eğitime geçiş sonrası öğretmen ve arkadaşlarıyla etkileşim kurmada zorlanmadığını belirtirken, %9.1’i ise zorluk yaşadığını belirtmiştir. Okulla özdeşleşme düzeyini cinsiyet, sınıf ve online-yüzyüze akademik başarı algısının (F (12.418) =3.844, p<.05; R2:0.518) ve sosyal kaygıyı ise cinsiyet ve online başarı algısının (F (4.484) =2.068, p<.05, R2: 0.056) etkilediği belirlenmiştir. Kız öğrencilerin okulla özdeşleşme düzeyinin erkek öğrencilerden daha iyi düzeyde gerçekleştiği saptanmıştır (β=.142, p<.05). Öğrencilerin öğrenim gördüğü sınıf düzeyi, akademik başarı algısı ise okulla özdeşleşme ölçeği puanını azaltan anlamlı değişken olduğu belirlenmiştir (p<.05). Cinsiyet değişkeninin sosyal kaygı ölçeği puanını olumlu ve anlamlı etkilediği (β=.138, p<.05), benzer şekilde öğrencilerin pandemide online sistemdeki başarı durumu algısı ile sosyal kaygı durumu arasında da anlamlı ilişki bulunduğu belirlendi (β=.183, p<.01).

Sonuç: Sonuç olarak pandemi sonrası okula dönen öğrencilerde okulla özdeşleşme ve sosyal kaygı düzeyleri üzerinde cinsiyet, öğrenim görülen sınıf ve akademik başarı algısı gibi değişkenlerin etkili olduğu belirlendi. Uzun süreli online eğitim alma durumunda kalacak öğrencilerin okula dönüşünde uyum programında bu değişkenlerin dikkate alınması önerilir.

Referanslar

  1. Adelabu, D. H. (2007). Time perspective and school membership as correlates to academic achievement among African American adolescents. Adolescence, 42(167), 525-538.
  2. Adomnik, J. G. (2012). The effects of self-determination, identification with school, and school climate on middle school students' aspirations for future education. The University of Alabama.
  3. Aliyev, R. & Erhan, T. (2017). Ortaokul öğrencilerinin algılanan sosyal destek düzeyi ve benlik algılarının incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(2), 401-418.
  4. Amr, M., El-Wasify, M., El-Gilany, A.-H. & Rees, S. (2013). Gender differences among patients with social phobia in Egypt. Arab Journal of Psychiatry, 24(1), 52-59. https://doi:10.12816/0000099
  5. Andromahi, N. & Dimitar, B. (2014). Gender differences in young adults with social phobia. International Neuropsychiatric Disease Journal, 2(2), 78-84. https://www.researchgate.net/profile/AndromahiNaumovska/publication/259737820_Gender_Differences_in_Young_Adults_with_Social_Phobia/links/60a39d4492851cc80b624fc2/Gender-Differences-in-Young-Adults-with-Social-Phobia.pdf sayfasından erişilmiştir.
  6. Araşkal, S. & Arslan, B. (2021). Üniversitelerde pandemi sürecinin yönetiminde öğrencilerin yabancılaşması üzerine bir araştırma. Econder International Academic Journal, 5(2), 343-358. https://doi:10.35342/econder.943688
  7. Arslan, G. (2018). Social exclusion, social support and psychological wellbeing at school: A study of mediation and moderation effect. Child Indicators Research, 11, 897-918. https://doi:10.1007/s12187-017-9451-1
  8. Aslan, H. & Koç, Z. (2018). Ortaokul öğrencilerinin beden imajı ve sosyal kaygı düzeyleri. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 4(3), 65-77.
  9. Aydın, A. & Sütcü, S. T. (2007). Ergenler için sosyal kaygı ölçeğinin (ESKÖ) geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 14(2), 79-89.
  10. Aydoğmuş, M. & Balcı, Ö. (2020). Okulla özdeşleşme ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 52(52), 599-616. https://doi:10.15285/maruaebd.630590
  11. Bellici, N. (2015). Ortaokul öğrencilerinde okula bağlanmanın çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 48-65. https://doi:10.17240/aibuefd.2015.15.1-5000128594
  12. Brown, M. R., Higgins, K., Pierce, T., Hong, E. & Thoma, C. (2003). Secondary students' perceptions of school life with regard to alienation: The effects of disability, gender and race. Learning Disability Quarterly, 26(4), 227-238. https://doi:10.2307/1593636
  13. Bruce, T. J. & Saeed, S. A. (1999). Social anxiety disorder: a common, underrecognized mental disorder. American Family Physician, 60(8), 2311
  14. Cheung, H. Y. (2004). Comparing Shanghai and Hong Kong students’ psychological sense of school membership. Asia Pacific Education Review, 5, 34-38. https://doi:10.1007/bf03026277
  15. Dündar, N. (2018). Ortaöğretim öğrencilerinin okulla özdeşleşme düzeyleri ve öğretmene güven algıları. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi) İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
  16. Finn, J. D. & Rock, D. A. (1997). Academic success among students at risk for school failure. Journal of Applied Psychology, 82(2), 221-261. https://doi:10.1037/0021-9010.82.2.221
  17. Gedık, H. (2023). Pandemi döneminde uzaktan eğitim sürecine ilişkin sosyal bilgiler öğretmen adaylarının görüşleri. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(3), 1272-1292. https://doi:10.38151/akef.2023.111
  18. Gren-Landell, M., Tillfors, M., Furmark, T., Bohlin, G., Andersson, G. & Svedin, C. G. (2009). Social phobia in Swedish adolescents: Prevalence and gender differences. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 44, 1-7. https://doi.org/10.1007/s00127-008-0400-7
  19. Işık, Y. & Çelik, E. (2020). Ergenlerde psikolojik sağlamlığın sosyal dışlanma, sosyal kaygı, cinsiyet ve sınıf düzeyi açısından incelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 16(27), 174-209. https://doi:10.26466/opus.642037
  20. Kermen, U., Tosun, N. İ. & Doğan, U. (2016). Yaşam doyumu ve psikolojik iyi oluşun yordayıcısı olarak sosyal kaygı. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 2(1), 20-29.
  21. La Greca, A. M., Dandes, S. K., Wick, P., Shaw, K. & Stone, W. L. (1988). Development of the social anxiety scale for children: Reliability and concurrent validity. Journal of Clinical Child Psychology, 17(1), 84-91. https://doi.org/10.1207/s15374424jccp1701_11
  22. La Greca, A. M. & Lopez, N. (1998). Social anxiety among adolescents: Linkages with peer relations and friendships. Journal of Abnormal Child Psychology, 26(2), 83-94.
  23. Lee, J. (2020). Mental health effects of school closures during COVID-19. Lancet Child Adolesc Health, 4(6),421. https://doi.org/10.1016/S2352-4642(20)30109-7.
  24. Loades, M. E., Chatburn, E., Higson-Sweeney, N., Reynolds, S., Shafran, R., Brigden, A., Linney, C., McManus, M. N., Borwick, C., Crawley, E. (2020). Rapid systematic review: the ımpact of social ısolation and loneliness on the mental health of children and adolescents in the context of COVID-19. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 59(11):1218-1239.e3. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2020.05.009
  25. Marks, H. M. (2000). Student engagement in instructional activity: Patterns in the elementary, middle, and high school years. American Educational Research Journal, 37(1), 153-184. https://doi:10.2307/1163475
  26. Morgan, H. (2020). Best Practices for Implementing Remote Learning during a Pandemic. The Clearing House: A Journal of Educational Strategies, Issues and Ideas, 93(3), 135–141. https://doi.org/10.1080/00098655.2020.1751480
  27. Morinaj, J., Hadjar, A. & Hascher, T. (2020). School alienation and academic achievement in Switzerland and Luxembourg: a longitudinal perspective. Social Psychology of Education, 23(2), 279-314. https://doi:10.1007/s11218-019-09540-3
  28. Özyürek, A. & Demiray, K. (2010). Yurtta ve ailesi yanında kalan ortaöğretim öğrencilerinin kaygı düzeylerinin karşılaştırılması Doğuş Üniversitesi Dergisi, 11(2), 247-256.
  29. Polat, N. (2019). Algılanan sosyal destek ile okulla özdeşleşme arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
  30. Polat, Ş. (2018). Ortaokul öğrencilerinde okula yabancılaşma ve okul tükenmişliği ilişkisinin incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi, 31(1), 257-277.
  31. Rabıe, M. A.Shorab, E.ElGabry, D.Aziz, K. A.Sabry, W.Aufa, O., . . . Nagy, N. (2019). Screening of social phobia symptoms in a sample of Egyptian university students. Archives of Clinical Psychiatry, 46, 27-32. https://doi:10.1590/0101-60830000000188
  32. Sari, M. (2012). Sense of scholl belonging among elemantary school students. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(1), 1-11.
  33. Sarı, M. (2013). Lise öğrencilerinde okula aidiyet duygusu. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 147-160.
  34. Taş, B. & Öztosun, A. (2018). Predictability of internet addiction with adolescent perception of social support and ostracism experiences. The Turkish Online Journal of Educational Technology, 17(4), 32-41.
  35. Umaç, E. H. & Aydın, A. (2021). Covid-19 salgınında ergenlerin sağlığının korunması ve sürdürülmesi: Annelerin perspektifinden. Journal of Child, 21(1), 68-73. https://doi:10.26650/jchild.2021.1.824786
  36. Unicef. (2020). Ortaöğretimde sınıf tekrarı, okul terk sebepleri ve örgün eğitim dışında kalan çocuklar politika önerileri raporu. https://www.meb.gov.tr/earged/unicef/Sınıf%20Tekrarı,%20Okul%20Terki%20Politika%20Raporu.pdf.
  37. United Nations. (2020). Startling disparities in digital learning emerge as COVID-19 spreads: UN education agency. https://news.un.org/en/story/2020/04/1062232 sayfasından erişilmiştir.
  38. Ümmet, D., Çağlar, A., İme, Y. & Akyıl, Y. (2018). Duygusal özerklik ve olumsuz değerlendirilme korkusunun ergenlerin psikolojik sağlamlığı üzerindeki rolünün incelenmesi. 20. Uluslararası Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi. https://www.researchgate.net/publication/330081022_Duygusal_Ozerklik_ve_Olumsuz_Degerlendirilme_Korkusunun_Ergenlerin_Psikolojik_Saglamligi_Uzerindeki_Rolunun_Incelenmesi_The_Analysis_of_the_Role_of_Emotional_Autonomy_and_the_Fear_of_Negative_Evaluati
  39. Vangölü, M. S. & Çenesiz, G. Z. (2022). Ortaöğretime devam eden ergenlerde okula yabancılaşmanın çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Humanistic Perspective, 4(3), 529-548. https://doi/10.47793/hp.1163342
  40. Voelkl, K. E. (1996). Measuring students' identification with school. Educational and Psychological Measurement, 56(5), 760-770. https://doi:10.1177/0013164496056005003
  41. Voelkl, K. E. (1997). Identification with School. American Journal of Education, 105(3), 294-318. https://doi:10.1086/444158
  42. Wang, M.-T., Willett, J. B. & Eccles, J. S. (2011). The assessment of school engagement: Examining dimensionality and measurement invariance by gender and race/ethnicity. Journal of School Psychology, 49(4), 465-480. https://doi:10.1016/j.jsp.2011.04.001
  43. Yıldız, A. & Kahraman, S. (2021). Ortaokul öğrencilerinde psikolojik dayanıklılık, sosyal duygusal öğrenme becerileri ve yaşam doyumu arasındaki ilişki. Okul Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 4(2), 23-60.
  44. Zhou, S. J., Zhang, L. G., Wang, L. L., Guo, Z. C., Wang, J. Q., Chen, J. C., Liu, M., Chen, X., Chen, J. X. (2020). Prevalence and socio-demographic correlates of psychological health problems in Chinese adolescents during the outbreak of COVID-19. Eur Child Adolesc Psychiatry, 29(6):749-758. https://doi/10.1007/s00787-020-01541-4.